“Müslümanın yükü hafif gerek”

R.Eray

19. asrın mütefekkir, mütebahhir ilim ve devlet adamı A. Cevdet Paşamız için “Bildiğini pek ziyade bilmek ile mağrur (maruf)” denilirmiş. Kanaatimizce kızı Fatma Âliye Hanım da öyledir. Onlar bildiklerini “Efradını câmi, ağyârını mâni” biliyorlardı. 21. asrın “biliyorum” diyenleri de, bildikleri zat hakkında el yazısıyla bir iki sayfa yazabilmeli ya da üç beş dakika tutarlı, mânâlı konuşabilmelidir.
1990 Eylül’ünde kaymakam olarak vazifeye başladığımız Elbistan, yüz bine yakın nüfusu, Ceyhan Nehri ve ovasıyla Maraş’ın en büyük kazası idi. Diğer taraftan kıpırdayan terör sebebiyle de “hassas ilçe” sınıfından tasnif edilmişti. Şuâradan Abdurrahim ve Bahaettin Karakoç, Ali Akbaş, Hanefi Kara’nın memleketinde insanlar canlı ve heyecanlı olduğundan kolay intibak ettik.
Başta o zamanki Belediye Reisi Hacı Abdullah Dede, Dr. Rahmi Kuş ve Dr. İ. Özcan gibi dostlardan “Rahmi”, tam adıyla Abdürrahim Eray adını duyuyorduk. Ama daha ziyade -rahatsızlığı sebebiyle de- İstanbul’da ikamet ettiği ve Rahmeti Rahman’a kavuşalı epey zaman geçtiğinden Elbistan’da çok etraflı tanıyana rast gelmedik. Keza aynı şekilde liseye adı verilmiş olan merhum Ord. Prof. Dr. Mükrimin Halil Yinanç da mahallinde fazla tanınmıyor, günümüzde de pek çok meşhur muteber insanda olduğu gibi önemli bir insan olarak -sadece adı- biliniyordu.
“Abdürrahim” ismine mahsus muhabbetimiz sebebiyle de adı unutulmadı. Dergâh Yayınları’nca neşredilen ince kitapçığı temin ederek mütalaa ettik. Mücahidîn-i kirâmdan çilekeş bir derviş olduğu aşikârdı. Ezel Elverdi üstadımızdan da Allah razı olsun.
Derken zaman Ceyhan Nehri gibi aktı, kuşlar gibi uçtu. 2019 senesinde uşşâk-ı Hudâ’dan merhum Emin Işık Hocamızın “Nurettin Topçu Çağdaş Bir Dervişin Dünyası” kitabı çıkageldi. Kitabın sonlarına doğru “Rahmi Eray’da Gördüklerim” başlıklı birkaç sayfalık yazı, en az 25 sayfa kıymetinde. Çünkü Merhum Rahmi Eray’ı, Topçu Hoca’dan iyi anlayan ve anlatabilen zor bulunur. O kısmı okurken merhum gözümüzün önünde canlandı. Ve âdeta onun yatağının başında Topçu Hocayla sohbet ederlerken bize de yanlarında bulunmak nasip olmuş gibi oldu. Zevkle tekrar be tekrar okuduk. Sonra da o kısmın fotokopisini yaptırıp pek çok doktor, muallim, mühendis adayı talebeye okutarak hediye ettik. Sakaryalı kıymetli gazeteci Kemal Öztürk’ün, merhum bakanımız Cevat Ayhan’a dair “Olacaksan Böyle Siyasetçi Ol” başlıklı bir güzel yazısı vardı. Biz de ona ve Rahmi Eray’a telmihen böyle adam olun, dedik.
Bu girizgâhtan sonra Emin Hocanın o yazısını buraya dercetmemek olmaz: “Rahmi Eray, liseyi bitirdikten sonra tıp tahsili için İstanbul’a gelmiş olan Elbistanlı bir genç. Onu ilk defa Türk Kültür Ocağı’nda (1948) tanıyan Hoca (Nurettin Topçu), çok çeşitli düşünce ve ihtiraslara sahip gençler arasında böyle bir insanla karşılaşmaktan dolayı şaşırdığını söylüyor.“Bu ocakta Rahmi, sabrın üstadı olarak vazife gördü” diyor ve şöyle devam ediyordu: “Rahmi, Ocaktaki gençlerin samimiyetsiz ve gösterişçi davranışlarına sabırla ve gülerek tahammül gösteriyordu. Onları daima hakikate yönlendirmeye çalışıyordu. Şahsî hırslara ve egoist davranışlara karşı hemen tavır alıyor ve itirazlarda bulunuyordu. Hakikate giden yolun, ancak hislerin selâmet bulması ile bulunacağına inanıyordu. O biliyordu ki, aklıselim insanların sözlerinden önce, içlerinin düzelmesiyle, mantıktan önce ahlâkın ıslahı ile elde edilen bir melekedir. Bu sırra vâkıf olan hikmet ehlinin, ahlâkı ıslah yolundaki çetin çalışmasına Rahmi Eray tereddütsüzce kendini adamış görünüyordu. Ancak gayretleri, ihtiras sahiplerince zedelendiği bir devirde Ocak’tan ayrıldı.
Lakin o, kimseye küsmedi, arkadaşlarından uzaklaşmadı. Bundan sonra onun evi, köşesi bir ocak, bir dernek mahiyetini kazandı. Dostları, başları dara düşünce onun yanına koşuyorlardı. Sokrat metotlarının hakîmâne basitliğiyle çevresinin bütün müşküllerini hallediyordu. Bütün hikmet önderleri gibi kendi sıkıntılarını yenmiş, kendi meselelerini çözmüş bir hali vardı. Hayatının aldığı istikamete inanmış, hastalığın verdiği acıları kabullenmiş, yaralarına yâr olmuş, şikâyetsiz, meselesiz, ihtirassız ve iddiasız bir hikmet heykeli karşısında idik. Sanki kendinde yaşattığı rûhun güzelliği, her varlığın istiğnasını taşıyordu.
Mütevazı idi ve insanların küçüklüğünü görüyordu. Beşerî sefâletin içten şâhidi olan gönüller gibi o da acı duyuyordu. Ve yine vazife sahibi insan gibi bu sefâletin önünde geri adım atmıyor, nefret duygularıyla yıkılarak cemaati kendi hâline terk etmiyordu. Sanki hastasına deva bulmayı zevk edinen bir doktordu. Kendisine başvuran hasta gönülleri onda şifa buluyorlardı. İnsanların dertlerini dinlemek, dertlerine ortak olmak ve çâre bulmak onda bir zevk ve vazgeçilmez iptilâydı. İnsanlar hakkında yaptığı en sert, en ağır tenkitlerin üzerine hemen lâtif bir espri serper, konuyu tatlıya bağlardı. Çünkü çok merhametliydi, kimseyi kırmak ve incitmek istemezdi. Kadere inanmış ve kaderini kabullenmişti. Kendisi hakkında hiçbir isteği yoktu. Hastalığının çâresiz olduğunu biliyordu. Kendisi için duâsı olmadığı gibi, isyanı da yoktu. O kısa ömrünü ilâhî bir lütuf olarak biliyor ve dünyaya gelmiş olmanın, yaratılmış olmanın şükrünü edâ etmeye çalışıyordu. İnsanlarla mukavelesi tek taraflıydı. Başkalarından hiçbir karşılık beklemiyordu. Yalnızca kendinden verme mecburiyetini kabullenmiş hizmet ehli bir insandı. Kendi kendine yaşamak, kendi kendisi için yaşamak aslında kolay bir şeydi. Lâkin başkalarına hizmet etmeden yaşamak ona çok zor ve anlamsız geliyordu. Fedakârlık ve hizmet onda doğuştan var olan ilâhî içgüdülerdi. Hizmet imkânı bulamadığı zaman, acı çekiyor, ıstırap duyuyordu. Takdir ettiği insanlar hakkındaki hayranlık hisleri, ondaki sevginin, ferâgatin, samimiyetin ve tevazuun muhteşem bir terkibi idi.
Manevî bir lider, bir mürşit olarak dünyaya gelmişti. Etrafını çeviren gençlerden meydana gelen halkaya devamlı ve sistemli bir şekilde aklıselim, sabır ve karakter aşısı yaptı. Onlara rûha hürmeti, azgın ihtiraslara isyanı öğretti. İnsanlığımızın dost-düşman saflarını aklıselim ile kör nefsin karşılaşması şeklinde düzenledi. En büyük ve en zâlim düşmanın kendi içimizdeki nefs canavarı olduğunu tanıttı. Şiddete karşı itidal, kindarlara karşı insaf tavsiye etti. Sözünde durmanın namus demek olduğunu hayatı boyunca bütün hareketleriyle çevresine gösterdi.
Ölümün kendisi için uzak olmadığını görüyordu. Feleğin bu ihtarı karşısında isyâna hâcet görmedi. Senelerce kendisini hareketsizliğe mahkûm eden illetin pençesinde birkaç kere ölümle göz göze geldiği halde bile, hâlinden şikâyete tenezzül etmedi. Ruhundaki asâlet erkekçe karşıladığı kaderin ölüm tehditlerini, zarif nüktelerle naklederdi.
Hayatının geleceğini rüyalarında apaçık şekilde yaşamaya başladı. İlhamlara, sırlara açılan kalbi, çile ile dolu hayatının mükâfatı olarak, ulvî bir manevi mertebe kazandı. Tespihi çok, ibadeti bol değildi, lâkin her hali duâ, her sözü tespih oldu…”
Bana öyle geliyor ki, Hoca bu yazısında Rahmi’nin şahsında biraz da kendi iç dünyasını anlatıyor, farkında olmadan sırlarını fâş ediyor. (Emin Işık, Nurettin Topçu – Çağdaş Bir Dervişin Dünyası, Dergâh Yayınları, s. 155)
***
Keza “Rahmi Eray’ı Bilir Misiniz” başlıklı makalesiyle, Maraşî Hüseyin Yorulmaz Hocamız merhumla alakalı en ihatalı yazıyı kaleme almış. Fikir Coğrafyası adlı internet sitesinde 12 Haziran 2019’da yayınlanan bu nefis makaleyi de ehli zevk, aşk ve tecessüs mutlaka okuyacaktır.
Maraşî Hüseyin Yorulmaz’ın Ocak 2024 doğumlu Şule Yayınları’ndan çıkan Sadeliğin İhtişamı Orhan Okay kitabında da Rahmi Eray başlıklı dört sayfalık bir kısım bulunmaktadır.
***
Topçu Hocamızın muhibbânı ve urefâ-yı kudemâdan Muzaffer Civelek Hocamız sualimiz üzerine fakire irsal ettiği 17.09.2024 tarihli mektupta şunları söylüyor:
“Orhan bey kardeşim, ben Rahmi Eray’ı görmedim, onu Milliyetçiler Derneği’ndeki ağabeylerimden dinlediklerimden ve hakkında yazılanlardan öğrendim. Dergâh Yayınları’nda Ezel arkadaşımın derlediği bir kitapta bunları bulabilirsiniz. Nurettin Hocamızın Millet Mistikleri adlı kitabında ayrıca müstakil bir metin hocamıza mahsus bir vukufla onu anlatmaktadır. İsterseniz ve bir adres gönderirseniz bunların fotokopisini size göndermekten memnuniyet duyarım. Benim yakînen bildiğim Karacaahmet’teki mezar yeridir. Mezar kitâbesi olarak şu veciz ifadesini başucunda görmeyi dilemişimdir: “Yaşamak, hizmet etmek ve af dilemek için bir mühlettir.”
***
Günümüzde israf ile geçim darlığı at başı gitmektedir. Birçok şuursuz insan pek çok maddeyi çöpe ve dünyayı çöplüğe çevirmekte yarış yapmaktadır. Bunu da Rahmi Eray merhumun “son fayda” (her varlıkta istifade edilecek bir parça bulunabilir. Bu da değerlendirilmeli, israf edilmemelidir) prensibi anlaşılsa ne büyük faydalar hâsıl olur. Bunu vurguladıktan sonra Ezel Erverdi’den naklen Rahmi Eray’ın bazı sözlerini de burada aktarmış olalım:
“İnsanlar maddî ve manevî iyiliği çabuk unuturlar. Unutturmamak için ne yapmalı? Unutan bir insana yardım nasıl olur? Unutturmamakla olur. O hâlde devamlı iyilik yapmalı ki unutmak araya girmesin.”
“İnsanlar sevgiye, saygıya, merhamete, barışa, hürriyete muhtaçtır. Ama ilk veren siz olun.”
“Bir gün eve gelen bir paketi çözüyordu. Biraz uğraştı, sonra dedi ki: “Paşa! Düğümler kördüğüm olmadan çözülmeli.” Bu dostluk münasebetlerinde, insanî münasebetlerde de böyledir” dedi. “Bazen insan hissî olur, bir şeye kırılır, incinir. İki dost arasında mesafe biraz soğur, tam o sırada çözeceksin” derdi. “Kördüğüm olduktan sonra çözersen benim halim işte, görüyorsun, çözemiyorum” dedi.”

“Elbistanlı Rahmi Eray, Orhan Alimoğlu” için bir yorum

  • “Seyrettim aceb va mıdır âlemde bir âşık,
    Aşkın dahi bir remzini pervanede gördüm…” Selam/hürmet ederim.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir