Karnındaki şişkinliğin şiddetli sancısıyla uyandı. Uyku sersemi haliyle sağa sola doğru kıvrandı. Tuvaleti gelmişti. Böyle uyandığı sabahlarda akşam ne kadar su içtiğini düşünürdü. O kadar suyu midesine boca etmemeliydi ama ne yapsın, yemeğin içindeki bolca soğan midesini yakmıştı! Yatağı, pencerenin hemen önüne paralel bir şekilde konumlanmıştı. Saatin kaç olduğunu anlayabilmek için yattığı yerden elleriyle gri, kadife perdeyi araladı. Gün doğmaya yüz tutmuştu. Dingin bir parlaklık, sokağı aydınlatma çabası içindeydi. Komşu kadının gelmesine daha çok vardı. İçinden kadının gelmesini bekleyip bekleyemeyeceğinin muhasebesini yapıyordu. Sancı giderek dayanılmaz bir hal alıyordu. Yatağın kenarına iliştirilen lazımlığa ulaşmak için yatağın içindeki bedenini sol tarafa doğru uzatmaya çalıştı. Bir iki denemeden sonra lazımlığın tutamağını kavradı. Havaya doğru kaldırdığı plastiğe tiksintiyle baktı. Doğru yere yerleştiremezsem çarşaflar batabilir, diye düşündü. Düşüp kalça kemiğini kırdığından beri bedeninden yayılan kokulara alışmıştı ama böyle durumlarda komşu kadına karşı kendisini mahcup hissediyordu. Son denemesinde ortalığı biraz batırmıştı. Komşu kadın geldiğinde utana sıkıla durumu ona anlatmıştı. Hiç önemli değil Feryal Hanım, diyen kadının düşen suratından aslında önemli olduğunu anlamıştı. Hayal kırıklığına uğramış bezgin bir suratla tekrar yüzleşmeyi göze alamadı. Gözlerini kapatarak uykusuna geri dönmeyi planladı. Bu sefer de altına kaçırma korkusuyla kahverengi gözlerini kocaman açtı. Vakit geçirmek için odasının içinde bakışlarıyla bir serüvene çıktı. Odanın duvarları kendi yaptığı tablolar ile süslenmişti. Karşısındaki kitaplığın üzerinde duran, yaptığı minik heykelcikler kulağına geçmişin tozlu sayfalarından gülümsüyordu. Mazi, ona el emeği eşyalar aracılığı ile fısıldıyordu. Rastgele düzenlenen odasının onu zamanda yolculuğa çıkaracağını hiç tahayyül etmemişti.

Mavi, yeşil güzelim renklerin adeta canlılığıyla çiçek açtığı 1990 senesinde yaptığı ve imzalama şerefine eriştiği ilk bireysel tablosuna odaklandı gözleri. Görsel Sanatlar Fakültesini kazandığı seneydi. Şehir dışında okuyacak olması fikrine taşrada yaşayan ailesi sıcak bakmıyordu. Geleceği ve hayalleri için mücadele ederken konu komşu da ahlakî söylemleriyle pek faydalı olmuyordu. Eve kahve içmeye gelen kadınlar annesine, kahvede oturan erkekler babasına kız kısmının başını boş bırakmakla ilgili efsanevi olaylar anlatıyorlardı. Anne ve babası önce kendi aralarında konuştular. Sonra da nihai kararlarını Feryal’e bildirmek için onu yanlarına çağırdılar. Verilen kararın acımasızlığı Feryal’in gözlerinden boncuklar halinde dökülürken dudaklarını titretiyordu. Hıçkırıklar içinde “Öğretmen olacaktım babam.” diyebildi. Feryal’in dudaklarından dökülen bu sözcükler küçük, taşra insanlarının kalbinde kutsal sayılırdı. Kendi halinde, kıt kanaat geçinen ailesinin zihninde sihirli bir etki bırakmak için yeterliydi. Feryal’in öğretmen olabilmesi için tüm varlıklarını feda etmeye hazırdılar. Feryal, galibi olduğu mücadelenin ilk ürünü olan bu tabloya bakarken tablonun sağ alt köşesine acemice eğik harflerle yazdığı adına odaklandı. Hocasının onu cesaretlendirdiği gençliğinin bahar günleri artık çok geride kalmıştı.

Karnında hissettiği acının baskısını azaltmak için geçmişin dehlizlerinde sürüklenmeyi sürdürmek istiyordu. Gözleri diğer tablosuna yoğunlaştığında zihni de tabloyu yaparken hissettiği duygulara doğru akıyordu. Elinde elma şekeri olan bir kız çocuğunun çevresini simsiyah gölgeler kaplamıştı. Kız çocuğu gölgelerden sıyrılmak için gözleriyle minicik bir güneş ışığını arıyordu. Tuvale boyalarla bu şekilleri işlemesi yaşadığı baskının bir çeşit yansımasıydı. Üniversitedeki eğitimini tamamladıktan sonra ailesinin yanına geri dönmüştü. Öğretmenlik görevine başlamak için bürokratik işlemlerin kronolojik bir şekilde ilerlemesini bekliyordu. Süreç normal ilerliyordu fakat elinde olmayan bu bekleyiş yüzünden her gün birçok insana açıklama yapmak durumunda kalıyordu. Hakkında o kadar okudu da ne oldu, evde oturup duruyor gibi dedikodular yayılıyordu. Anne ve babası da duydukları her şeyi ciddiye alıp endişe içinde ona tekrar tekrar aynı soruları yöneltiyorlardı. Babası Feryal’in verdiği yanıttan bir şey anlamamakla birlikte “Biz cahiliz kızım, anlamayız. Sen okumuşsun, daha doğrusunu bilirsin. İşte Mehmet Amcanlar o işler artık eskisi kadar kolay değil. Sizin kız, sizi boşuna heveslendiriyor deyince sana sorayım dedim.” diyordu. Doğduğu çevre ile üniversitede oluşturduğu yeni çevre arasındaki uçurumdan dolayı bocalıyordu. Bu iki mecra kültürel olarak birbirine bir hayli zıttı. Aslında ekonomi, siyaset, sosyal hayat; iki yerde de kendine bağlı taraftarlar topluyordu. Sadece buradaki insanlar eleştirilerinin sonuna alçakgönüllü bir şekilde, bir nebze söylediklerinden vazgeçerek “Bize mi kalmış, haşa… Devletimizin, milletimizin başına zeval gelmesin.” cümlelerini de eklerdi. Üniversitede ise gençler arasında ateşli tartışmalar vuku bulurdu. Konuşan kişi, en doğru bilginin kendisine ait olduğunu savunurken karşısındaki kişinin düşüncesini delillerle çürütmek isteyen saldırgan bir yaklaşıma sahipti. İki ayrı mekânın arasında sıkışıp boğulduğunu hissettiği dönemlerde fırçasından bu tablo tuvale yansımıştı. Hissettiği yoğun baskıyı simsiyah gölgelerle tasvir etmişti. Tablodaki her bir gölge; ona inanmayan, sorgulayan, dedikodu yapan, her şeyi bildiğini iddia eden, kendi gibi düşünmeye zorlayan insanlara bürünüyordu. Artık o insanların geçmişin uzak bir köşesinde kalmış olması içini biraz ferahlattı.

Geçmişe doğru yapılan yolculuğun daha keyifli geçmesi için canlı renklerden oluşan, yaşama ümidiyle dolu bir tabloyu incelemeye başladı. Mor leylaklarla bezenmiş tablodaki genç kadının şapkasıyla güneşi selamladığı söylenebilirdi, rüzgârla uçuşan elbisesinden sırtı ve mavi boncuktan yapılmış bir halhalı taktığı ince ayak bilekleri gözüküyordu. Kadının çıplak ayakları yemyeşil çimenlere temas ediyordu. İzleyicisine sırtını dönmüş, geçmişte kalanları umursamıyor, yüzünü adeta yeni doğacak günlere doğru çeviriyordu. Bu çalışması için defalarca aynanın karşısına geçip bu pozu vermiş; omuzlarının üzerinden başını geriye doğru çevirerek sırtını, ayaklarının duruşunu, göğe doğru kaldırdığı sol elini belleğine kazımaya çalışmıştı. İlk ataması doğunun ücra kasabalarından birine yapılmıştı. Sınırlı imkânlar sebebiyle istediği malzemeleri bile temin edemezken bir model bulması mümkün değildi. Kendisine modellik yapma zorunluluğu hâsıl olmuştu. Sobanın içine yerleştirdiği odun parçaları tutuşarak odayla birlikte içini de ısıtmaya yetmişti. Burası onun sadece kendisine ait olan ilk eviydi ve hayalini kurduğu mesleğe de kavuşmuştu. Bu duyguların ona verdiği cesaretle çalışmasının yanına öğrencilerinin çalışmalarını da ekleyerek burada resim sergisi açmaya karar verdi. Bölgenin halkı yoksuldu. Bu yüzden maaşının bir kısmını çocuklara malzeme temin etmek için ayırıyordu. Okul dışında da sorumlulukları bulunan minik ressamlar; hayvan otlatmaktan, süt sağmaktan, tezek yığmaktan arta kalan zamanlarını sergiye ürün yetiştirmeye ayırdılar. Sene sonunda emekleri, toprağa ekilen tohumun filizlenmesi gibi kuru toprağı yeşile boyadı. Sergi büyük bir yankı uyandırdı. Feryal Öğretmene çalışma azminden dolayı Valilik tarafından başarı belgesi verildi. Geriye tablonun altına iliştirdiği yerel gazete kupürlerinden yansıyan adlarını pek anımsayamadığı öğrencilerinin gururlu simaları kaldı.

Karnındaki şişkinlik, kasıklarına doğru baskı yapmaya başlamıştı. Kendisini herhangi birinin varlığına hiç bu kadar muhtaç hissetmemişti. Yalnızlığını sorgulamayı bırakalı epey zaman geçmişti. Tabloların içinde bu duyguyu ilk kez hissettiği zamandan kalan bir iz aramaya başladı. “Benim Sevimli Kedilerim” adını verdiği tablonun üzerinde yoğunlaştı. Bir zamanlar hayatına eşlik eden bu yavrular, hâlâ soluk alıyormuşçasına canlı görünüyorlardı. Tablonun kuruyan, sert boyasının üzerinde ellerini gezdiren biri kedilerin yumuşacık tüylerini okşadığı hissine kapılabilirdi. Zihnini evin bazı köşelerinde sobanın sıcaklığıyla mayışan dört küçük arkadaşını hatırlamaya yöneltti. Şark görevinin son kışını geçiriyordu. Diz hizasına kadar gelen karla birlikte kış oldukça çetin geçiyordu. Okula karların içinden bata çıka gidip dönüyordu. Dersler boyunca yağan kar, ortalığı beyaz bir deryaya dönüştürmüştü. Bembeyaz bir sonsuzluk… Okulun penceresinden manzaraya bakarak sıcak çayını yudumluyordu. Öğrenciler çalan son zil ile evlerinin yolunu tutmuşlardı. Feryal Öğretmen, biraz soluk aldıktan sonra evine doğru yola koyulacaktı fakat okulun bodrum katından yükselen gürültü patırtı ile irkildi. Hemen sesin geldiği yere koştu. Okulun personeli Cahit Bey, elindeki süpürgeyi sağa sola vururken küfürler savuruyordu. Feryal Hanım’ı karşısında görünce bakışlarını utançla yere doğru yöneltti ve “Kedi eniklemiş buralara da Müdür Bey dışarı çıkarmamı istedi. Bir türlü yakalayamadım.” dedi. Feryal Öğretmen, hava koşullarının kapıya konulan yavrular için ölüm fermanından başka bir şey olmadığını düşündü. Cahit Bey’den bir koli temin etmesini istedi ve birkaç tırnak izine nail olduktan sonra dört yavruyu kolinin içine koymayı başardı. Yavruların annelerinden hiçbir iz yoktu. Beslenmek üzere çıktığı okula bir daha geri dönememişti. Ellerinde tuttuğu koliyle evine doğru yürümeye başladı. Kolinin içinde miyavlayan kedileri “Geldik, geldik. Şimdi sizi koliden çıkaracağım.” sözcükleri ile teskin etmeye çalışıyordu. Eve girer girmez hayvanları koliden çıkarttı. Şaşkınlığa uğrayan yavrular koltukların arkasına kaçışıp gizlendi. Ancak kaplara konulan ılık yemeğin kokusunu alınca teker teker ortaya çıkmaya başladılar. Yavrular yemeklerini yerken Feryal Öğretmen onları inceleme fırsatı bulmuştu. Duman, sarı, siyah ve beyaz renklere sahip olan dört kedinin kardeş olduğuna inanamadı. Bir süre sonra yavrular da ona alıştı. Soğuk kış gecelerinde tipi pencerelerin pervazlarını şiddetiyle döverken o, yavrularla koyun koyuna yatıyordu. Kedilerin mırıltısı, huzur veren bir melodi gibi kulaklarında yankılanıyordu. Kediler onun için yoldaş, ev sahibi için evine zarar veren mahlukat, arkadaşları için gereksiz masraf, komşuları için eve meleklerin girmesine müsaade etmeyen zebaniler idi. Ev sahibi, her geldiğinde evdeki koltukları, perdeleri, döşemeleri inceliyor ve tüm zararının depozitosundan düşüleceğini bildiriyordu. Okuldaki bazı arkadaşlarının kedi beslenen evde pişen bir şeyi yiyemeyecekleriyle ilgili söylemleri onu pis bir insan konumuna düşürüyordu. Onu her gördüğünde ibadetinin kabul olmayacağıyla ilgili vaaz veren teyzeler ile karşılaşmamak için yolunu değiştiriyordu. İnsanoğlu kendini ilgilendirmeyen her alana dahil olmak için fırsat kolluyor, fikirlerini ortalığa saçmaktan hiç çekinmiyor, diye düşünmekten kendini alıkoyamadı.

Zaman şeridinin içinde dakikalar eriyerek yitip gidiyordu. Tabiat derin uykusundan yavaşça uyanıyor, kuşların cıvıltısı yatağa mahkum olduğu odanın duvarlarında yankılanıyordu. Yaz sıcağı, yastığa koyduğu başının derisinde hissediliyor; boynundan ensesine doğru damlacıklar akıyordu. Komşu kadının geleceği saati sabırsızlıkla bekliyordu. Bu bekleyiş acılı olsa bile sükûnetini bozmadan vakur tavrını koruyordu. Acı giderek dayanılmaz bir hâl alıyordu. Çektiği acıyı sözcüklerle ifade etmesine gerek yoktu, gözlerindeki nem ve kızarıklık anlamak için yeterliydi. Kendi kendine “Çok az kaldı, sabır Feryal.” diyordu. Birazdan kapı açılacak, komşu kadın gelecek, onu bu müşkül durumun içinden kurtaracaktı. Hayatı boyunca kendi kendine yetebilen Feryal, yardıma muhtaç olmanın verdiği hüznün ağır yükünü omuzlarında taşıyordu. Yalnızlık, Allah’a mahsus diyenlerin haklı çıkmasının verdiği utancın altında eziliyordu. Onların ezberlenmiş sözlerine sinirlendiği bir gün yaşlılığının portresini çizerken kendisini hiç böyle hayal etmemişti. Gözü duvardaki görkemli portreye ilişti. Yanan şöminenin yanındaki koltukta oturan yaşlı, bakımlı ve dinç kadının kucağında bir siyam kedisi vardı. Şatafatlı bir odanın ortasında eliyle kedisinin başını okşarken portrenin içinden Feryal’e doğru kahkahalarla gülüyordu. Portreyi emekli ikramiyesiyle böyle bir yaşantı kurabileceğini düşünecek kadar toy olduğu yaşlarda resmetmişti. Şark görevi bittikten sonra baba ocağına kısmen yakın bir kasabaya tayin edilmişti. Böylece okulların tatil edildiği zaman dilimini ailesinin evinde geçiriyor, iyice yaşlanan anne ve babasının işlerine yardım ederek evlatlık görevlerini yerine getiriyordu. Üniversitede okurken “Aman, bir erkeğin peşine takılıp gider!” lakırdılarıyla anne ve babasının içine kurt düşüren konu komşu, “Artık koskoca öğretmensin. Yok mu biri, evlilik ne zaman?” gibi sorularla onu bezdiriyordu. Sohbet arasında ondan daha küçük kızların evlendiğinden dem vuruluyor, falancanın subay oğlunun da bekar olduğu vurgulanıyordu. Bu zamana kadar Feryal’i alacak kişi nasıl çıkmamıştı, hayret ediyorlardı. Çünkü Feryal, simsiyah, gür, uzun saçlarıyla uyumlu kahverengi gözlere sahip, minyon bir esmer güzeliydi. Bedeni taze ve sağlıklıydı. Öğretmenlere özgü resmî fakat şık kıyafetleri tercih ediyordu. Aslında Feryal’in bu anlamda birkaç tecrübesi olmuştu ama ilişki denen şeyin onun özgür mizacına pek uygun düşmediğine karar vermişti. Bu yüzden kendisine yapılan tüm teklifleri geri çevirmişti fakat yaşadığı toplumun dimağı böyle bir seçimin olasılığını akıllarının ucundan geçirmiyor, Feryal’i istenmeyen kadın ilan ediyordu. Onlara göre evlenmemiş, anne olmamış kadın eksik bir kadındı ve mutlu olamazdı. Tüm bu normlara kızıp hışımla evine  döndüğünde hayal ettiği yaşamı portre ederek ölümsüzleştirmişti.

Komşu kadının gelmesini beklemek artık dayanılmaz bir ıstıraba dönüşmüştü. Elini gayri ihtiyari lazımlığa doğru uzattı fakat onu eline almaktan vazgeçti. Bekleyecekti. Odada incelemediği tek bir tablo kalmıştı. Aslında onunla yüz yüze gelmekten kaçınıyor, ona bakarken yüzünü tiksinti ile buruşturuyordu. “Canavar” adını verdiği tabloda ince, uzun suratında sinsice bir gülüş barındıran bir adam vardı. Adamın gözleri düşmanına verdiği zarardan duyduğu haz ile parlıyordu. Takım elbiseli adam, elinde üç başlı bir köpeğe uzanan zinciri tutuyordu. Siyah, parlak tüylü, devasa köpek üç ağzını da iştahla açarak beyaz, sivri dişleriyle tabloya bakan birinin yüreğine korku salıyordu. Feryal, bu tabloyu emekli olduktan sonra yapmıştı. Yaptıktan bir süre sonra kötü anıları ruhuna boca ettiği için tablodan kurtulmak istemişti. Tabloyu asılı olduğu çividen çıkarmak isterken düşüp kalça kemiğini kırmıştı. Tablo tüm acıları dirilten bir güç gibi tam karşısında sarsılmaz bir şekilde duruyordu. Deprem olsa, evin duvarları yıkılsa da sanki tablo hiçbir şeye gereksinim duymadan havada öylece durmaya devam edecekti.

Tabloya bakmaya devam ederken birden ona bu tabloyu yaptıran olaylar silsilesi ile kendisini boğuşurken buldu. Öğretmenlikte geçireceği son yıllar için küçük ama huzurlu bir şehrin boğazın üzerine kurulmuş merkez ilçesini tercih etmişti. Sabahları kumsalda uzun yürüyüşler yapıyor, denizden gelen iyotlu kokuyu ciğerlerine çekiyordu. Huzurlu hissediyordu. Ömrünün kalan günlerini de burada geçirmeye karar verdiği için birikimiyle buradan küçük bir ev satın aldı. Günler birbirinin ardına takvimden dökülüyordu. Hayatın güzelliklerine odaklanarak yaşamın ona verdiklerini şükran duygusuyla kucaklıyordu. Her şey oldukça sıradandı, ta ki görev yaptığı okulun müdürü T. kendisini odasına çağırana kadar. Hırslı ve genç müdür, kendisinden öğrencilerin notlarını tam puan olarak girmesini istedi. Matematik, Türkçe, fen bilimleri gibi derslerden yüksek notlar alan öğrencilerin ortalamalarını kendi gereksiz dersi ile düşürmeye hakkı olmadığını da belirtti. Feryal Öğretmen, idari amiri olan bu beyefendinin söylediklerine şaşırmakla birlikte her dersin kendine has puanlama kriteri olduğunu ifade ederek istenileni yerine getiremeyeceğini bildirdi. Kendisine itiraz edilmesine sinirlenen T, Feryal Öğretmenin bunca yıllık tecrübesine rağmen tahmin edemeyeceği bir oyun kurguladı. Bir an evvel de oyunu sahneye koymak için aktör ve aktris arayışına girdi. Toplulukları galeyana getirebilecek güçte, okula yakınlığı ile bilinen birkaç veliyi odasına davet etti. Oynayacakları rolleri velilere itina ile dağıttı. Ertesi gün okula gelen veliler, Feryal Öğretmen’e hışımla yaklaştılar. Yüksek ses ve beden dillerinden korkan kadıncağız, kendini can havliyle öğretmenler odasına attı. Eli ayağı titreyen kadını meslektaşları, bir bardak su eşliğinde teselli ettiler. Veliler ise müdürün odasına giderek “Çocuklarımız hakkında konuşmak istediğimiz öğretmen bize kafasını çevirerek umursamaz bir tavırla yanımızdan uzaklaştı.” adı altında önceden titizlikle yazılan şikâyet dilekçelerini müdüre teslim ettiler. Birkaç gün sonra “sarı zarf” Feryal Öğretmenin kucağına bomba gibi düştü, hakkında soruşturma açılmıştı. Sadece müdüre yaptığı yalakalıkların emsali yeryüzünde henüz görülmeyen temizlik personeli ve müdürün samimi dostu olan birkaç öğretmen soruşturma için gelen müfettiş ile görüştürüldü. Feryal Öğretmen, soruşturmanın selameti için görev yerinden uzaklaştırıldı. Sonuç olarak da kırsalda yer alan bir ilçeye sürüldü. Feryal Öğretmen, orada yaşamak için çok yaşlı olduğunu düşünerek emekli oldu. Çok sevdiği işinden ve öğrencilerinden ayrılmak zorunda kalması onu hüzne boğuyordu. Yapayalnız hayatına bir de… Bacaklarının arasından yayılan sıcaklığın keskin kokusunu burnunda hissetti. Tuvaletini daha fazla tutamayıp altına kaçırmıştı. Yatak battı diye düşünürken kilidin içinde dönen anahtarın sesini duydu. Komşu kadın gelmişti.

 

“Kumpas, Tuğba Saydam” için 2 yorum

  • Gecenin bi vakti cırcır böceklerinin eşliğinde nefesimi tutarak Feryal Öğretmeni takip ettim adım adım. Kaleminden geride kalanlar içimde ürperti ve aynı anda pek çok hissi deneyimlediğim bir okuma tecrübesi sundu.

    Çok teşekkür ediyorum,yazma eyleminizde okumalarımızla eşlik edecek olan okurlar adına yazılarınızın devamını diliyorum. 🙏

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir