96.
“Merhaba, bugün Nuri Pakdil’e sizin “Yalnızlık Mahşeri” kitabınızın epey kısmını sesli okudum. Daha önce birkaç kere okumuş belli. Bazı satırlarını ezberledi sayılır. Düzeltmeler bile yapmış gibi. Cümleleri değiştirmiş. Ben o kitabı atlamışım. Kaleminize sağlık. Epey azar işittim tabi, “yavaş okuyun, tane tane okuyun” azarı işittim.”
“Biz iki kişiydik. Kimse yoktu.”
“Hatırlamıyorum. Kitabı temin edince hatırlayacağım inşallah. Her cümleden sonra “evet aynen öyleydi” dedi. Leblebi meselesini her okuduğunda kahkaha atıyormuş. Sonra iç çekti. Öldüğünü sonradan duydum, dedi. Cenazesine gidemedim diye söylendi. “Rasim bile duymamıştır cenazesini” dedi”
“Ben okuyorum, daha o kısma gelmeden, ben okumadan, ‘Fransız hemşire’ diyor, kendisi tamamlıyor.”
“Sonra İdris Hamza amcamız geldi, sonra Hançer abi geldi bıraktık okumayı. Ben de çıktım. Uçağa geç kalıyorduk.”
“Yazacağım inşallah hepsini. Paylaşırım, Dünyabizim’de yayınlatırım. Kitap bi gelsin.”
(Saliha Z. adında bir hanımefendi yazmış bunları. Messenger’dan. Mesajlaşma tarihi: 19 Kas 2017, 19,14.)
97.
Necip Tosun öykülerine uzak kalmışım epeydir.
İlk kitaplarıyladır bende Necip. Daha çok bu kitaplarıyladır: Küller ve Uçurumlar’la ve Otuzüçüncü Peron’la…
Geç kaldığım öykü kitaplarını nihayet elime alabildim. Gidilmemiş Yerlerin Türküsü’nü ve Emanet Hikâyeler’i. İkisini birden okuyorum. Yavaş Yavaş.
Müthiş.
Sıkı, temiz, yerinde, duru ve etkileyici bir ifade biçimi var. Öyküyü kurarken, anlatacağından çok anlatma biçimini öncelediğini ve önemsediğini hissettiriyor. Ne dediğinden önce nasıl dediğiyle çekiyor, sarmalıyor okuru.
Emanet Hikâyeler’i, Necip Tosun öykücülüğünde ayrı bir yere koymak gerekiyor galiba. Her bir öyküyü, ünlü hikâyecilerimizden birini konu ve konuk edinerek kurgulamış ki, bu tür bir öykü kurgusuna ben öykücülüğümüzde ilk defa rastlıyorum. Daha önceleri denenmiş midir, bilemiyorum.
Necip Tosun’un öykülerinde ağır bir hüzün hâkimdir. İsteyenler bu cümledeki ‘hüzün’ kelimesini ‘keder’ kelimesiyle değiştirebilirler. Genel hava böyledir. Bu hüzün bazen kasvetin sınırlarına dayanır. Kahramanlar, içinden çıkılması güç yoksulluk, yalnızlık ve kaybetmişlik duygusu etrafında döner dururlar; genişliğin çeşitliliğinden kovulmuş ve kendi dar sınırlarına mecbur ve mahkum bırakılmışlardır. Emanet Hikayeler’de ise durum biraz değişiyor. Kahramanların hayatına neşenin kıvraklığı giriyor. Bu nedenle diğer kitaplarda dil duru ve durgun akarken, Emanet Hikayeler’de kendine bir hareket alanı oluşturur ve okuru gıdıklar. Ama benim kanaatime göre Necip, diğer öykülerin ırmağında yıkanmaya devam edecektir. Çünkü onu öykü yazmaya götüren gerekçeler Emanet Hikayeler’in neşesinde değil, diğer kitaplarında yer alan öykülerin kımıltısız dinginliğinde ve dinçliğinde kendine zemin bulmaktadır.
98.
Roman yazarı Janet Frame.
Yeni Zelanda’lı
1924’de doğmuş.
Kitaplarının üzerine şöyle bir ifade koyuyor yayınevi; “Modern Klasikler”. Ne demek bu? Şimdiden, bugünden klasik olmuş mu denmek isteniyor? Diğer bir ifadeyle, yazıldığı an klasik olmuş kitaplardan mı denmek isteniyor?
Janet Frame, bir deli. Akıl hastanesinde yıllarını geçirmiş. Romanları biyografik özellikler taşıyor. Sudaki Yüzler’i okuyunca içi acıyor insanın. Ne ki bu deli, delilikten ve tımarhaneden yazarak kurtulmuş. Hayat hikâyesinde böyle deniyor.
Bazı metinlerin klasik olarak doğduklarını kabul etmek gerekir. Edebiyat tarihinde az değildir bu tür metinler. Ama ben yine de bir soruya dönüştürmek istiyorum Frame’in kitaplarının kapağında yer alan hükmü: Bu metinlere klasik diyebilir miyiz gerçekten?
*
Bu tür kitaplarda, ben, bağımlılık yapıcı bir dil tadı buluyorum. Batılı yazarların, romancıların bir kısmında bu dil çok belirgin. Okurun ruhuna sirayet ederek adeta onu ele geçiriyor ve kendi benzerlerine yönlendiriyorlar. Dahası da var: başka bütün okuma tatlarını unutturacak bir hamleye giriştikleri bile söylenebilir. Öyle ki, bu tadı alanların, kendi ülkelerinin edebi metinlerine bile yabancılaşmaları mümkündür.
99.
Edebiyat dergileri için en büyük tehlike, bir emekli yazarlar bültenine dönüşmesidir.
Dergiler, yeni ve genç imzalara verdiği imkân ve imtiyazlarla vardırlar.
Bir ölçü olarak onsekiz-otuzbeş yaş aralığındaki kişileri genç sayabiliriz gibi geliyor bana. Sıcak ve güncel edebiyat bu yaş aralığındaki kişilerin oluşturduğu belirsiz topluluk arasında doğar, oluşur, dolaşır ve kaybolur.
Kader, ret ve imhanın acımasız kılıcını bu kuşağın eline teslim eder. Doğuş ve parlayışın ışığı da onların elindedir.
Bu kuşağı gözden kaçırmamak lazım. Onların yaptıklarını ve yapacaklarını takip etmek, tahmin etmek ve tahlil etmek gerekiyor. Hem kendi akranları açısından böyle, hem de önceki kuşaklar açısından. Her genç yazarın kendi kuşağını takip etmesi bir varoluş meselesidir. Önceki kuşaklar ise, tecrübenin kolları arasında hırpalanmış hayallerini, ancak ve ancak, bu takip ameliyesi sayesinde temizler ve tazelerler.
100.
Her an
yeniden doğuşa gerekçe olabilecek
bir nedene sahip olmak…
İnsan kalabilmenin başka yolu yok.
