Kesmek göreviyle yüklü bir nesne.
*
Bıçakla temasımızın temel nedeni yemek ihtiyacıdır. Bıçağı kullanırız ki açlığımızı giderelim ve hayatta kalmaya devam edelim.
Bıçak, diriltici bir nesnedir.
*
İnsana zarar vermesi asıl görevinin dışına çıkmasıyla mümkündür. Bıçak, kendi varlığını, insana zarar vermek üzerinden gerçekleştirmez. Bu zarar istisnaidir ve esas olarak bıçağın görev alanına girmez. Bu görev, başka nesnelerin üzerine yüklüdür.
*
Bir gün, bir adamı bıçakladıklarını gördüm. Komşumuzdu ve kalçasından birkaç esaslı bıçak darbesi almıştı. Kan, hiç görmediğim bir yoğunlukla akıyor ve adam kalçasına tutunarak hem yürüyor hem de inliyordu. Etrafta pek insan yoktu. Yüzünde derin bir acı ve korku gördüm. Sonra iyileşti.
Bıçağın açtığı ağır yaraya böylece ilk defa şahit olmuştum.
*
Bıçak, bir peygamber mirasıdır. İbrahim peygamberden mirastır bize.
Hz. İsmail’den bir haberdir.
Kurban… İnsanı idrak karmaşasından kurtaran, ölümle ölümsüzlüğün birbirine geçtiği bir halka. Sadece bıçağın geçebildiği bir halka.
Bıçak, bir bakıma, kurbanlarımıza kavuşalım diye, sadece bu görev için var edilmiş gibidir. Bunun dışındaki kesme formları da sanki bize kurbanın bir armağanıdır.
*
Portakalı kesmeye başladı. Ağır ağır kabuğun içine doğru gitti, sonra yatay bir seyirle sürdürdü gidişini. Bir anda kesen ile kesilen arasında bir bütünleşme başladı.
Sonra kesmekte olan da bu bütünlüğe katıldı.
Dünyada sanki ilk defa bir portakal kesiliyordu. Bu dikkat ve saygı dolu süreç, kesme eylemini bir şölene dönüştürmeye başladı. Sessizlik derinleşti ve gözler ve kalpler kesme eylemine odaklandı. Kabuğundan soyunan portakalı tutan el de, bıçak da, portakal da adeta yekvücut oldular. Kesilme işlemi tamamlandığında dördüncü bir nesne daha oluştu: kabuk. Kabuk atılmadı. Fırlatılıp gereksizleştirilmedi. Yavaşça ve uygun şekilde kendine ait yere bırakıldı.
Belki de olan şuydu: Portakalı kesen, kısa bir süre sonra, o kestiği şeyin kendine ait bir parçaya dönüşeceğinin bilinciyle doluydu.
Bıçak, bir bilinçle beraberdir. Hep.
*
Kaç çeşidi vardır?
Pastayı, meyve bıçağı ile kesenlerden misiniz?
*
Ekmeği, ekmek bıçağı yerine herhangi bir bıçakla keserken oluşan başarısızlık hissi, incitici değil ama tuhaftır. Anadolu insanı, somun ekmeği ile tanıştığında bu hisle de tanışmış oldu.
Anadolu insanı, ekmeği bıçakla kesmekten imtina etmiştir. Bıçakla müdahale etmeye kötü gözle bakmıştır. O şöyle düşünür: “Nimete bıçak sürülmez”.
Kesmeyi değil, bölmeyi yeğleyen bir milletiz.
Bölmeyi bölüştürmeyle aydınlatan bir mantık mimarlığına yatkındır elimiz.
*
İrlandalı Oscar Wilde, bıçağa tuhaf bir kesme görevi yüklemiş. Sevdiğimizi öldürmemiz gerektiğinde bıçak kullanmamızı daha merhametli buluyor:
“Kimi gençken öldürür sevdiğini
Kimi yaşlıyken
Şehvetli ellerle boğar kimi
Kimi altından ellerle
Merhametli kişi bıçak kullanır
Çünkü bıçakla ölen çabuk soğur”
*
Maraş’tayken, yazarların, ceplerinde mutlaka bir bıçak taşımaları gerektiği söylenirdi. Küçük bir bıçak. Çakı. Ben taşımadım. Taşıyanlar çoktu ve bunun muhabbeti yapılırdı. Meğer bu bir Pakdil etkisiymiş. Sonradan öğrendim. Pakdil, bıçağa ilginç ve bilinçli görevler yüklemiş olmalı.
Pakdil, tam bir etki/etkileme ustası. İnsanı eşya ile eşyayı da insan ile buluşturur, etkileştirir, etkinleştirir ve parlatır. Çarpıcı bir irade.
*
Bir gün mahallede kavgaya taraf olmuştum. Ortaokul yılları olmalı.
Üç-beş akranımla birlikte Yaşar’dan hesap soracaktık. Haksızlık yapmıştı ve bunun acısını ona tattırmak istiyorduk.
Onun da kalabalık geleceğini sanıyorduk ama Yaşar tek başına karşımıza geçti ve dimdik durdu. Öfkeli, korkusuz ve yalnızdı.
Galiba herkes haklılığın kendi tarafında olduğunu düşünüyordu. Biz de, o da. Çünkü Yaşar’ı başka hiçbir güç bu kadar kendine güvenli ve korkusuz yapamazdı. Tabiatını biliyorduk. Yiğit bir ruha sahip değildi. Korkak sayılırdı. Üstelik cılız bir vücudu vardı. Buna rağmen korkusuzluk adeta Yaşar’ın gövdesinde parlıyordu.
Sonunda kavga başladı.
Biz üzerine gittikçe o geri çekildi ama pes etmedi. Öyle anlaşıldı ki Yaşar ölümüne dövüşmeyi göze almıştı. Biz birkaç adım daha atınca hızlıca cebinden bir bıçak çıkardı. Birkaç tane ağzı vardı ve darbesi öldürücü olabilecek bir bıçaktı. Bu bıçak bizi durdurdu. Acıklı bir taraf da vardı bakışlarında. Sanki korkusuzluktan değil de çaresizlikten ve arkadaşsızlıktan tek başınaydı. Çünkü bütün arkadaşları bizlerdik. Şimdi onları karşısına almıştı.
Bıçak, Yaşar’ı korudu. Gidip geldik ama kimse kimseye dokunamadı. Kavga Yaşar’ın hızlıca uzaklaşmasıyla sonuçlanmıştı.
*
Bıçağı karnımıza bıraktıkları gün uykudan uyanmış olacağız.
