Octavia Sokağı’nda iki yıl kadar oturdum.
Octavia Sokağı’nı diğer sokaklardan ayıran en belirgin özellik onun diğerlerine göre daha fakir olmasıdır. Fakirliğin başkenti olmasıdır.
Fakirliği içinde yaşayan herkesin, çocukların dahi ulaşabileceği yerdedir. Evlerde, evlerin hemen önünde. Zenginliğin göstergesi olan netlik ve keskin çizgiler burada kaybolmuş, yerini her türden maddi ve manevi yamalar ile kırıklara, çatlaklara bırakmıştır.
Sokaktaki evler kamburdur, bazı evlerin duvarlarında kapanmış ama izi belli olan yara gibi çıkıntılar görülür. Zannedilir ki bu evlerden çıkıp gitmek isteyen bir duygu ya da insan, son anda duvarların içine hapsolup öylece kalakalmıştır. Bu kambur ve çıkıntılı evlerin pencereleri gün boyu nedensiz açılan, esneyen âdeta birer ağzı andırır. Bu ağızlardan sesler yükselir, başlar bir görünüp bir kaybolur, kesif bir koku, yemek kokusuyla sokağa yayılır. Yaz mevsiminde çoğu zaman açık bırakılan kapılardan içeri göz atılacak olursa holde, yerde yatak – yorgan yüzlerinin; duvara dayalı şekilde halıların, kilimlerin durduğu çabucak fark edilir. İmkân bulunduğunda bunlar asfalt sokağa yayılıp çeşmenin yanı başında, çok da uzun olmayan bir hortumla yıkanacaktır. Birçok kadın, bu yıkama işini bir tören edasıyla karşılar, bir çeşit kendinden geçişle, türkünün sözlerinden önceki bağlama açılışı gibi, geride kalmış zamanın tüm kirini, pasını ve anılarını yıkananlardan silmeye çalışır. Gelgelelim sokaktaki her türlü arınma sadece bundan ibarettir.
Octavia Sokağı’nın erkekleri günü kahvelerde karşılar. Kahveler, sokağın hemen çıkışındaki cadde üzerindedir. Kadınlar evdedir, yıllardır arayıp da bulamadıkları anlamı bugün de gün boyu arayacaklardır. Erkeklerden çoğunun adı, daha doğrusu lakapları kahvelerde, kendilerinin de farkına varacağı şekilde, küp şeker kutularından koparılmış, bir el büyüklüğündeki kağıtların mat kısımlarına yazılıdır. Bu isim ve lakapların karşısında da pek de okunaklı olmayan bir yazıyla, içilen çay, oralet ve meşrubatlar ile yenilen tostların, poğaçaların çetelesi tutulmaktadır. Kahveciler, Octavia Sokağı’ndan gelenlerin çetelere uzun bir çizgi çektirip hesaplarını tümden kapatmayacaklarını bilir, buna rağmen bir tatsızlığa meydan vermek istemediklerinden Octavia Sokağı erkeklerini pek sıkıştırmazlar. Lakin çetelenin de hız gibi sınırı vardır. Bu sınır aşıldığında Octavia Sokağı sakini erkekler, diğerleri gibi rahatsız edilir, ödemeye gücü olmayan kahveyi değiştirir.
Sokaktan geçip gidenler çok azdır. Sokak, tekin değildir, bir yabancının sokağın bir başından diğer başına yürümesi büyük ölçüde sokak hakkında bilgisi olmamasındandır. Sokağı bilenler hatta hemen yanı başındaki sokakta oturanlar, bu sokaktan geçme zorunluluğu olsa bile yolunu uzatır ve başka bir sokağa sapar.
Sokaktaki evlerde büyüyen gençlerse her zaman asidir. Bu gençlerde saygı pek gelişmemiştir, bunlar, sokağın hemen yanı başındaki, apartmanlar arasına sıkışmış küçük parkta ufakların zaman zaman oyun oynamasına bile izin vermezler. Parktayken çocukların duymasını istemediğiniz küfürler, argolu sözler bu gençler tarafından bolca telaffuz edilir. Bu, nedensiz değildir, bu gençler, okullarında pek başarılı olmayıp, başarısızlığı gizlemek için farklı yollar deneyen, fazlaca ebleh oldukları için de kavgaya, küfre her zaman rağbet eden tiplerdir. Tütüne, özellikle sarma tütüne bayılırlar, evlerinde tütün yerine başka şeyler içtikleri ve bunları sattıkları da bilinir. Çoğu evde bu iş yüzünden hapsi boylayanlar bulunur. Bu iş olmasa da hırsızlıktan, kavgadan hapsin yolunu tutanların sayısı az değildir. Tüm bu olumsuzluklarına rağmen Octavia Sokağı sakinleri yine de iyidirler, bunu da katıksız bir halde size gösterirler. Başka yerdekinin kılını bile kıpırdatmayan herhangi bir yardım isteği, burada telaşa sebep olur. Bu isteğin altında gözlemim o ki onların her zaman hareketli olmaları yatar. Onlardan yapabilecekleri bir yardım istendiğinde, konuya hemen kulak kesilir ve işinizi de muhakkak görürler. Yardım edecek olan, yekinir, bekle, geliyorum, der. Bu bekleyiş zamana ayarlı değildir, ne kadar beklenilmesi gerektiğini dakika ya da saatle ölçemezsiniz. Bekler durursunuz, bu sırada sizi kanıksamışlarsa keyfinizi kaçıracak muameleden uzak dururlar, o sırada zannedersiniz ki sokak, üzerine yorgan atılmışçasına uykuya dalmıştır.
Polisler Octavia Sokağı’na çok fazla gelip giderler. Polisin kimin kapısını çalacağı içeride merakla beklenirken polisin yöneldiği kapıdan çok çabuk bir haykırış yükselir. Olayın ne olduğu, polisin gidişiyle çok çabuk duyulur, pencereler açılır, mesele ne olursa olsun sokağın bir başından diğer başına çok çabuk yayılır. Mesele ya bir hırsızlık ya bir uyuşturucu satıcılığı ya da bir yaralamadır.
Anlattıkları, gittikleri yerlerdeki insanlar üzeredir. Başka şehirlere sık sık giderler. Mobilya taşırlar. Bu, onların ikinci işidir. Birinci işleri müziktir. Çalgı çengi işinde iyidirler, kendi düğünlerinde sokağın her iki ağzını kapatıp gece geç saatlere kadar pervasızca oyun oynarlar. Düğünleri her açıdan görülmeye değerdir, genelde yaşlı bir kadın, düğünü yönetir. Bu yaşlı kadına ilkel kabilelerde olduğu gibi saygı duyulur, onun ağzından çıkan her söz, orada bulunanlarca emir kabul edilir. Genç kızlar, düğüne önceden sıkı sıkıya hazırlanılmış bir dans havası verir. Oldukça kıvraktırlar, dansları Endülüs’te raks neyse ona eş değer kabul edilir. Düğün, yükünü aldığında sokağın ağzı insan kalabalığına dönüşür ki bu nedensiz değildir çünkü ortada harika bir müzikal gösteri vardır. Bu gösteri, her zamanki gibi polisin gelişiyle son bulur, dediğim gibi, zaman mefhumu Octavia Sokağı sakinlerinde yoktur, onlara saati hatırlatan tek şey belki de polistir. Polis, hiç eksik olmadığı Octavia Sokağı’ndakilere ara sıra iki üç yıl, der. Bilirler ki evden çıkan iki üç yıl gelmeyecektir ya da gece yarısı düğünü bitirin, diye emir verir. O zaman anlarlar ki zamanla araları pek iyi değildir.
Onun içindir ki Octavia Sokağı eskidir, içindekiler eskiden bir esintidir, çocukları yalın ayaklıdır. Yeniye pek lüzum duymamışlardır, yeniyle dünyaya anlatacak bir şey olmadığını düşünürler. Beniâdemden bu yana bildikleri tek şeyin yaşamak ve müzik çalmak olduğunu düşünürler. Sabah sabah klarnet çalınması belki de bu yüzdendir, biri sura üflemektedir amma bu, diriliş sûru mu, ölüş sûru mu, oradakilerin hiçbiri bilmez.
